Ιστορικό

Κτισμένη πάνω σε ένα βραχώδη λόφο στους πρόποδες του υψώματος Ευαγγελίστρια και μεταξύ  των χωριών Καλόβρυσης και Μελισσόπετρας βρίσκεται η Ιερά Μονή Αγίου Νικολάου Ραμπουσιάνων που χρονολογείται από τον 16ο αιώνα.
Η χρονολογία αυτή συνάγεται από την αρχιτεκτονική μορφή και από τα επιμέρους μορφολογικά στοιχεία της Μονής.
Η παρουσία πλίνθων στους αρμούς και το ίχνος κεραμοπλαστικής ταινίας στο ανατολικό τμήμα της βόρειας πλευράς, δημιουργεί υποψία για την ύπαρξη προγενέστερου κτίσματος.

Από την Ιερά Μονή σήμερα σώζεται το Καθολικό όπου ακολουθεί μια ιδιαίτερα σπάνια παραλλαγή του λεγόμενου Αθωνικού αρχιτεκτονικού τύπου (Τρίκογχος μετά Τρούλου και Λιτής).
Στο εσωτερικό του ναού σώζονται ελάχιστα τμήματα αγιογραφιών όπως στο τύμπανο του τρούλου που διακρίνεται ο Παντοκράτορας, μέρος από την παράσταση της Ουράνιας Λειτουργίας και Ζώνη με ολόσωμους μετωπικούς Αγγέλους. Τοιχογραφικός διάκοσμος υπάρχει ακόμα και στο ανατολικό μέτωπο του ανατολικού τόξου που στηρίζει τον τρούλο, όπου εικονίζονται οι ημίσωμες μορφές δύο προφητών που κρατούν ανοιχτά ειλητάρια.
Στα βορειοδυτικά του ναού υπάρχουν ίχνη από ερείπια κελλιών σε επίπεδο θεμελίωσης, ενώ δυτικά στην ίδια κατάσταση βρίσκονται τα ερείπια του Ηγουμενείου.
Στην βορειοανατολική γωνία του Καθολικού υπάρχει η στέρνα της Μονής βάθους 4 μέτρων η οποία καλύπτεται από ημικυκλική καμάρα. Τμήμα της προεξέχει από την επιφάνεια του εδάφους περίπου 1 μέτρο.
Γύρω από αυτά σώζεται σε χαμηλό ύψος ο μανδρότοιχος.
Κατά την παράδοση στο μοναστήρι υπήρχε υπόγεια σήραγγα όπου οδηγούσε στον ποταμό Σαραντάπορο.

Το Καθολικό κατά την Κατοχή έγινε στόχος του γερμανικού πυροβολικού, όπου κατέστρεψε ολοσχερώς την Λιτή και το δυτικό τμήμα του τρούλου.
Οι φθορές επισκευάστηκαν στα τέλη της δεκαετίας του ’50, ενώ εργασίες έγιναν και σε μεταγενέστερες εποχές.
Γενική ανακαίνιση έγινε το 2011 με την φροντίδα και τις ενέργειες του Ηγουμενοσυμβουλίου της Ιεράς Μονής, με χρηματοδότηση της Νομαρχίας Ιωαννίνων, την προσωπική φροντίδα του Νομάρχη κ. Καχριμάνη καθώς και την συνδρομή δωρεών από ευλαβείς χριστιανούς.

Παλαιότερα η Ιερά Μονή ήταν Μετόχι της Ιεράς Μονής Παναγίας της Μολυβδοσκεπάστου, ενώ σήμερα λειτουργεί ως ανεξάρτητη Μονή.
Εώς το 1857 όπου χτίσθηκε ο ενοριακός ναός της Αγίας Τριάδος στην Καλόβρυση, οι κάτοικοι του χωριού εκκλησιάζονταν στο μοναστήρι.

Για τις ανάγκες του μοναστηριού σε μικρή απόσταση ανατολικά του, υπάρχει βρύση πόσιμου νερού.
Σώζεται ως και σήμερα η υπόγεια καμαροσκέπαστη αίθουσα συλλογής του νερού (υδρομάστευση), που διαμορφώνεται στην κλίση του εδάφους, με ορατή την βόρεια πλευρά της.
Τα μορφολογικά στοιχεία της μας επιτρέπουν να την τοποθετήσουμε χρονολογικά, στον ίδιο χρόνο κατασκευής με τη Μονή.

Με απόφαση του Μητροπολίτη Κονίτσης κ.κ. Ανδρέου υπήχθησαν στη Μονή:
α) το Μονύδριο της Ευαγγελίστριας που βρίσκεται στην τοπική κοινότητα Μελισσόπετρας.
β) το Μετόχι του Αγίου Νικολάου και Αγίου Αθανασίου Δερβενίου και
Στην κυριότητα της Μονής υπάρχει επίσης Κελλί του Τιμίου Σταυρού και παλιές σταβλικές εγκαταστάσεις με νέα άδεια επαναλειτουργίας.

Η Μονή Αγίου Νικολάου Ραμπουσιάνων είναι ιστορικό διατηρητέο μνημείο (ΦΕΚ 12/17-1-58τ.Β΄)

.

.

Επιστροφή